Als je in Vlaanderen een handeling wil uitvoeren die een impact heeft op de ruimtelijke omgeving, komt er vaak een stedenbouwkundige vergunning aan te pas. Helaas is het in Vlaanderen niet altijd even duidelijk of je al dan niet een stedenbouwkundige vergunning nodig hebt of als een melding alleen volstaat. We bezorgen je hieronder een overzicht van de meest voorkomende handelingen die vergunningsplichtig zijn. Maar let op, lokale regelgeving kan strenger zijn. Daarom raden we steeds aan om je voorafgaand goed te informeren bij de stad/gemeente waar het onroerend goed gelegen is.

Voor het bouwen van een woning geldt er maar één regel: er moet eerst een omgevingsvergunning zijn vooraleer men kan starten met de bouw. Voor het aanvragen van dergelijke vergunningen heb je altijd een architect nodig. Deze zal dan samen met jou de aanvraag indienen.

Eens de aanvraag is ingediend zal er wat tijd over gaan: de betrokken gemeente/stad moet binnen een termijn van 30 dagen jou informeren over de volledigheid en de ontvankelijkheid van het dossier. Na positief antwoord zal er een openbaar onderzoek worden aangegaan. Als de gemeente/stad de vergunning heeft verleend dan moet deze beslissing bekend gemaakt worden aan derden door het aanplakken van het affiche.
Er mag pas gestart worden met de werken vanaf de 35ste dag na de aanplakking op voorwaarde dat er geen beroep is ingediend.

In het algemeen kan je aannemen dat er voor iedere handeling een omgevingsvergunning moet worden aangevraagd als je van plan bent om jouw woning te renoveren. Toch kent Vlaanderen voor sommige handelingen een vrijstelling en louter een meldingsplicht.
Zo heb je geen vergunning nodig als je onderhoudswerken wilt uitvoeren zoals het vervangen van het dak zonder de dragende structuur ervan te vervangen of het schilderen kaleien van de gevels.
Bovendien zijn de verbouwingen van de woning volledig vrijgesteld van vergunning op voorwaarde dat het niet gaat om stabiliteitswerken. Denk hierbij aan het plaatsen van een nieuwe keuken, inrichten van slaapkamers in de zolder, of het plaatsen van een dakvenster (zonder de dragende structuur van het dak te veranderen).

Uiteraard zijn er wel een aantal voorwaarden waar in de eerste plaats aan voldaan moet worden: het moet gaan om bijv. een (hoofdzakelijk) vergunde woning, het gaat niet om een functiewijziging (bijv. van wonen naar winkel), ...  

Wens je graag een zwembad of (zwem)vijver in jouw tuin? Dan geldt het principe van een omgevingsvergunning. Echter is ook hier een vrijstelling onder voorwaarde mogelijk:

Voldoet jouw project niet aan alle opgelgde voorwaarden, dan heb je een vergunning nodig voor het plaatsen van een zwembad of (zwem)vijver in jouw tuin.

In de nabije toekomst zullen deze regels echter versoepelen. Hier werd vorig jaar al over gesproken maar nu lijkt er meer duidelijkheid te komen. De Vlaamse regering heeft namelijk vlak voor het einde van 2025 een “kerstakkoord’ afgesloten. Dit akkoord omvat onder andere een ingrijpende hervorming met betrekking tot de vergunningverlening van de overheidinstanties.
De reden achter deze hervorming is volgens bevoegd minister Jo Brouns dat het vergunningenstelsel in Vlaanderen vandaag onder druk staat door complexe procedures en lange doorlooptijden die te vaak voor vertraging en onzekerheid zorgen.

Het aanvragen van een vergunning moet eenvoudiger en sneller kunnen. Een van de toekomstige oplossingen hiervoor is het uitbreiden van de lijst van vrijgestelde stedenbouwkundige handelingen. De Vlaamse regering zal enkel nog vergunningen vragen voor projecten die een vergunning noodzakelijk maken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bouwen van een appartementencomplex.

Zo zou deze hervorming ervoor zorgen dat iedere aanvrager recht heeft op een kosteloos vooroverleg als er een voorbereid ontwerpdossier aanwezig is. Dit ontwerp zou dan gedeeld kunnen worden met de bevoegde overheidsinstantie via het het omgevingsloket. Een minpuntje hierbij is dat het eventuele verslag geen juridische waarde kent.

Ook wordt het aanvragen van een stedenbouwkundig attest, dat wel een jurdische waarde kent, sterk aangeraden. Deze procedure wordt ook aantrekkelijker gemaakt: de procedure zal volledig digitaal verlopen met een maximale afleveringstermijn van 60 dagen. Bovendien zal het attest langer geldig blijven. De termijn wordt namelijk verlengd van 2 naar 3 jaar.

Er komt voortaan ook een geïntegreerd advies na overleg tussen de verschillende adviesinstanties. Het gunstig en ongunstig advies verdwijnt met andere woorden. Bovendien is dit geïntegreerd advies niet bindend voor het afleveren van een vergunning. Wel moet dit advies hoog scoren op kwaliteit en zich beperken tot de kernbevoegdheden van de instanties.

Tevens zullen enkel nog diegene met een concreet, actueel en persoonlijk omgevingsbelang, beroep kunnen instellen tegen een vergunning. Het financieel en/of commercieel belang van degene die een beroep wil aantekenen wordt hierbij niet meer in acht genomen. Wel wordt er, onder voorwaarde, een uitzondering gemaakt voor erkende milieu- en natuurverenigingen om zo hun belangen te kunnen beschermen.

Op vlak van rechtspraak wordt er ook hervormd. De Raad voor Vergunningsbetwistingen krijgen binnenkort een nieuwe doelstelling opgelegd: meer probleemoplossende geschillenbeslechting uitvoeren. Een volledige vernietiging van een project moet uitermate beperkt worden.

Echter is de vraag wanneer deze veranderingen tot stand gaan komen. Dit zal wellicht in de loop van de komende maanden volgen samen met de vereiste aanpassingen van decreten en besluiten. 

Bron: https://community.cib.be/actua/news/8b9d05e8-79a5-4162-b9a3-bdcd539dac3f